Belediyeler Özel Mülke Girebilir Mi?
Bugün sabah kalktım, her zamanki gibi telefona göz attım, kahvemi yudumlarken birden bir şey fark ettim: “Belediyeler özel mülke girebilir mi?” Yani… bu soru neden kafama takıldı, ne zaman takıldı, kimse bilmiyor. Ama bir şekilde bu soru bende takılı kaldı ve düşündüm, “Yahu, bu konuda en güzel yazıyı ben yazabilirim.” Tabii bu yazıya başlamadan önce geçen gün parkta yaşadığım olaylar aklıma geldi.
“Baba, bu ağaç bizim mi?”
Geçenlerde arkadaşlarla İzmir’deki bir parka gitmiştik. O kadar güzel bir gündü ki, yağmur yeni durmuş, parkın toprağı mis gibi kokuyordu. Neyse, işte o an… birden bir ses duydum. Arkadaşımdan gelen o bilindik, “Baba, bu ağaç bizim mi?” sorusunu duyduğumda, sadece gülümsedim. Ama sonra düşündüm, “Bir dakika… ben şimdi özel mülke giren bir belediye olsam, bu ağaç hakkında ne düşünürdüm?”
Evet, doğru bildiniz. Belediyelerin özel mülke girip giremeyeceği sorusu bana o an ağaçlardan geldi! İronik değil mi?
Belediyeler ve Özel Mülk: Hangi Durumda Kapınızı Çalabilirler?
Belediyelerin özel mülke girebilmesi için bir takım şartların gerçekleşmesi gerekiyor. Yani, öyle “Aaa, ben belediyeyim, dur bakayım senin evinde bir temizleme yapayım” şeklinde bir şey yok. Belediyeler yalnızca bazı özel durumlarda ve belli prosedürler çerçevesinde özel mülke girebilirler. Bu, tabii ki halk sağlığı, güvenlik ve altyapı gibi konularda önemli bir durum oluşturduğunda geçerli. Şimdi durumu daha da netleştirecek bir örnek vereyim:
“Kanalizasyon Ağı Tıkandı, Hepimizin Sorunu”
Bir gün İzmir’deki bir arkadaşım, kanalizasyonun tıkandığı bir sokakta oturuyordu. O kadar kötü kokuyordu ki, gittiğimde nefes almak zorlaştı. Sadece birkaç adım attım, ama zaten şehri sel basmış gibi hissediyordum. Bu durumu belediyenin fark etmesi an meselesiydi. Ama tabii, halk sağlığını korumak için belediye o sokakta çalışanları göndermişti. Yani, eğer tıkalı borunun sahibi bir evde oturan biri olsaydı, belediye özel mülke girip, sorunu çözebilirdi.
Düşünsel bir diyalog:
Ben: “Ya, belediye bizim mülke girse ne olur ki?”
Arkadaşım: “Vallahi, o kadar kötü kokuyor ki… Keşke girseler.”
Ben: “Ama bak, özel mülke girmek… Bu bir hak değil, görev. Zaten, tıkalı kanalizasyon mu, yoksa mahalledeki bakkalın sunduğu kahve mi? Hangi biri daha ilginç?”
İşte böyle, belediyenin özel mülke girmesi, esasen toplumun refahı için gerekli bir durum olduğunda oluyor. Mesela, yangın gibi acil durumlar, çöp temizliği, bazı inşaat projeleri gibi şeyler… Belediye, kuralına uygun hareket ederse, özel mülke de girebilir.
Yani, Belediyeler Özel Mülke Girebilir Mi?
Kısa cevap: Evet, girebilir. Ama tabii, bu her durumda değil. Belediyeler, özel mülk sahiplerinin rızası olmadan bir yere müdahale edemezler. Ancak, insan sağlığını tehdit eden durumlar, doğal afetler veya altyapı gibi kritik konularda belediyelerin bazı yetkileri vardır.
Örnek: Hani o çocukluğumuzda gördüğümüz belediye ekipleri, sokağa çeki düzen vermek için aniden gelirlerdi ya. Aslında o “aniden gelen ekipler”, belirli kurallara ve yönetmeliklere göre hareket ederler. Yani evini boyatmak isteyen bir vatandaşın kapısına gelip boyama yapamazlar! Ama sokakta bir yol çalışması yapmak için özel mülke girebilirler, çünkü orada kamu yararı söz konusu.
Peki, Bir Belediye Görevlisi Kapınıza Dayanırsa?
Hayal edin, evde oturuyorsunuz ve bir belediye görevlisi kapınızı çalıyor. Ne yaparsınız? Bunu düşündükçe biraz garip geliyor. Tabii, eğer sokakta bir yol çalışması yapılacaksa, belediyenin çalışanı gelip size “Yola taş döşeyeceğiz, ama bizim burada 10 saatimiz var” diyorsa, bunu dikkate almak gerekir.
Ama gene de, belediye çalışanları özel mülkünüze girmeden önce size bildirimde bulunurlar. Bu bir prosedür meselesi. Hem de size “Ağaç kesme zamanı!” demek gibi bir şey olamaz. Bir belediyenin özel mülke girmesi, her zaman halkın çıkarlarını gözeten bir durum olmak zorundadır.
Belediyenin “Evime Girme” Durumu
Kapanışı yaparken, bir de o düşündüğüm garip durumu anlatayım: Evime belediye görevlisi girmeye kalkarsa… Tüm izlediğim filmler gözümün önüne gelir. Kafamda, “Evime girmeleri gereken bir belediye mi var, yoksa bu yalnızca benim iç sesim mi?” sorusu çalınmaya başlar. Ama sonra düşünürüm, bu belediye bir iş için kapımı çaldığında, acaba gerçekten, “Burada işimi yapmak zorundayım” mı diyor?
Hadi, belediyenin evime girmesi gereken bir durumu kabul ettim diyelim… Tabii, ben bir halk sağlığı sorunu varsa buna karşı çıkmam. Ama bir yangın söndürme ekibinin gelmesi, alt katımdaki suda boğulmuş bakkaldan önce benim gönlümü fetheder.
Sonuç Olarak
Belediyeler özel mülke girebilir mi? Evet, belirli şartlar altında girebilirler. Ama bu işler halk sağlığı, güvenlik veya kamu yararı gibi çok ciddi nedenlere dayalı olmalıdır. Kendi evinize giren belediye ekibi, her zaman “işi yapmak zorunda olan çalışanlar”dır. Arada bir espriyle karışık kafa karışıklıklarına düşsem de, bu konuda ciddiyet şunu gösteriyor: Belediyeler, özel mülke sadece gereklilik varsa girebilir. Çıkıp, çimenlerinizi sulamaya gelen biri olarak değil, bir kamu hizmeti sunmaya gelen biri olarak!